Alzheimer Hastaligi 2

3
103

BUNAMA / UNUTKANLIK

Unutkanliktan mi yakiniyorsunuz? Ya da yakinlarinizdan, dostlarinizdan biri mi unutkanliktan yakiniyor? Esyalarini kaybetmek, koydugu yeri unutmak, tanidik yerlerde yolunu kaybetmek, ocagi açik unutmak, tanidik insanlarin ya da nesnelerin ismini bulamamak, is yerinde olmadik hatalar yapmak, ayni sorulari tekrar tekrar sormak, sizin ya da sevdiklerinizin basina gelmeye basladi ise siradan bir unutkanligin ötesinde bir sorunla karsi karsiya olabilirsiniz.

YASLANMAK UNUTKANLIK YADA BUNAMAK MIDIR?

Unutkanlik, ciddi bir hastaligin erken belirtisi olabilir. Bellek disinda diger zihinsel islevlerin de bozuklugu bu hastaliklara demans adi verilir. Halk arasinda bunama olarak bilinen bu durum doktorlardan yardim istenmesini gerektirir.

Ileri yasla birlikte unutkanlik ve diger zihinsel yeteneklerin bozulmasini hep yaslanmanin dogal sonucu imis gibi görme egilimi vardir. Ancak bunama bir hastaliktir ve yaslanmanin dogal sonucu degildir. Yasi 40-50 olan genç insanlarda da bunama görülebilecegi gibi, çok ileri yaslarda bütün zihinsel becerilerini korumus birçok insan vardir. Örnegin 65 yasinin üzerindeki kisilerde kanser hastaligi bunamadan daha fazla görülür olmasina karsin kimse kanserin yaslanmanin normal bir sonucu oldugunu söyleyemez. Yani demans (bunama), bir hastaliktir ve hem teshis hem tedavi arayisi için doktora basvurulmasi gerekir.

NIÇIN DOKTORA GITMELI?

Bunamanin tedavisinin olmadigi inanci yaygindir. Ancak demansa yol açan degisik hastaliklar vardir ve bunlardan bir kisminin kesin tedavisi vardir.

Vitamin ve hormon eksiklikleri, beyin tümörleri ya da beynin ortasindaki sivinin artmasi (hidrosefali) ya da depresyon gibi nedenlerin yol açtigi demanslar tedavi edilebilir. Diger demans nedenlerinde de hastaligin ilerlemesine karsi önlemler almak ve hastalikla birlikte görülen davranis ve duygularla ilgili sorunlari tedavi etmek mümkündür.

Ayrica erken tani mevcut tedavilerin en etkin dönemde kullanilmasi açisindan da önemlidir. Dogru teshis, atilacak en önemli adimdir. Bunun için ilk sart konunun uzmani bir hekime basvurmaktir. Demansin olup olmadigi ve varsa demans nedeninin saptanmasi ikinci adimdir.

ALZHEIMER HASTALIGI

Demanslarin yaridan fazlasina Alzheimer hastaligi (alzaymer) yol açmaktadir. Alzheimer hastaligi bazi beyin hücrelerinin ölümüyle karakterize kesin nedenleri bilinmeyen bir hastaliktir. Genelde ilerleyen bir unutkanligin ön planda oldugu bunama ile seyreder.

Hastaligin ilerlemesi 5 ile 20 yil (ortalama süre 7-8 yil) sürebilir. Hastaligin en ileri evresinde Alzheimer hastasinin 24 saat bakima ihtiyaci olabilir. Beslenme, temizlik, tuvalet ihtiyaci ancak bir bakici tarafindan saglanabilecektir.

Hastanin üzerindeki etkisi bu derecede büyük olan hastaligin hastanin yakinlari ve bakicilarina da etkisi çok büyüktür.

Alzheimer hastaliginin yas ile önemli bir iliskisi söz konusudur. 85 yasinin üstündeki nüfusun yaklasik üçte biri Alzheimer hastaligi riski ile karsi karsiyadir. Yasi ileri insan sayisi da artmaktadir. Türkiye’de yaklasik 200.000 Alzheimer hastasi oldugu, tahmin edilmektedir. ABD’de bu sayi 4 milyona ulasmaktadir. Ülkemizde toplumun en hizli artan kesimini “yasli grubu”nun olusturdugu düsünüldügünde bu sayinin daha da artmasi beklenmektedir.

Belirtiler:

Belirtiler siklikta bellek kaybi ile baslar, özellikle yakin geçmiste yasanan olaylar kolay unutulur. Örnegin hastalar sohbet arasinda ayni seyi tekrar tekrar anlatmaya baslarlar. Erken dönemde Alzheimer hastasi yeni bilgiyi ögrenemez. Hastalik ilerledikçe Alzheimer hastasinin kafasi iyice karisir ve etrafa ilgisi, çevresinden haberdarligi azalir. Bazi hastalar konusurken kelime bulmakta zorlanir, nesneleri ve yüzleri tanimakta güçlük çekebilirler. Yargi ve akil yürütme de önemli ölçüde bozulabilir. Zamanla hasta en basit isleri bile yapamaz hale gelir.

Sik rastlanan bir belirti de kisilik ve davranislarda degisiklik olmasidir. Hastalarda kolay sinirlenme, depresyon, asiri kuskuculuk ve yanlis inançlar görülebilir, bazen asiri sakin ya da saldirgan olabilirler.

Bu bulgulara hastalarin kendilerine bakabilme, kendi baslarina yasayabilme yeterliliklerinde azalma eslik eder ve ileri dönemlerde 24 saat bakim gerekli hale gelir. Hastalarin bir kisminda ileri evrelerde yürüyüs ve hareketlerde de bozulma olabilir. Yine hastaligin ileri dönemlerinde, sinirli sayida hastada sara krizi seklinde nöbetler olabilir.

Nedeni:

Alzheimer hastaliginin nedeni henüz bilinmemektedir. Bulasici degildir. Kalitimin kismi, yaslanmanin ise önemli bir rolü oldugu düsünülmektedir. Ama hastaligin olusmasinda birden fazla faktörün rolü olabilecegi ön görülmektedir.

Tani:

Yukarida anlatilan unutkanlik durumlarinda hastaliktan erken dönemde kuskulanip, doktora erken basvurmak önemlidir. Alzheimer hastaligindan kuskulanildigi zaman ayrintili bir tibbi degerlendirme ile diger demans yapan nedenler arastirilmalidir. Böylelikle Alzheimer hastaligi ise hem güncel hem de gelismekte olan tedavilerin denenmesi ve özellikle davranisa iliskin sorunlarin tedavisi mümkün olabilecektir.

Tedavi:

Alzheimer hastaliginin henüz kesin bir tedavisi yoktur. Ancak bazi belirtilerle bas etmeyi kolaylastiran tedaviler mevcuttur.

ÖYLEYSE NE YAPABILIRIZ?

Erken ve orta dereceli Alzheimer hastaliginin tedavisinde, hastaligin ilerlemesini durdurmak ve ortaya çikan bunama durumunu geriye döndürmek amaci güden pek çok ilaç üzerinde tüm dünyada yogun bir çaba sürmektedir. Ancak, bu gün için hastaligin ilerlemesini durduran ya da unutkanligi tamamen düzelten bir tedavi biçimi yoktur. Bu nedenle hastanin yogun bir biçimde bakiminin saglanmasi çok önemlidir.

Hastaliga eslik eden ve hem hastanin yasamini, hem de bakimini üstlenenlerin islerini güçlestiren; depresyon, asiri sinirlilik, kaygi ve hezeyanlarin tedavisi için kullanilan etkili bir çok ilaç vardir ve bu ilaçlarla alinan sonuçlar yüz güldürücüdür.

Davranissal ve fiziksel sorunlar için yöntemler gelistirilmesi hastanin ve yakinlarinin yasam kalitesini artirabilir. Görme ve isitme problemleri de mutlaka çözülmelidir.

Yukarida söylenilen tibbi tedavi biçimlerinin disinda hastaya bakim sorumlulugunu üstlenen hasta yakinlarinin da en az hastalar kadar yardima ve destege ihtiyaçlari vardir. Hasta bakimini üstlenen kisilere ortaya çikan günlük sorunlarla bas etme konusunda konunun uzmanlarinca ya da benzer deneyimlerden geçmis baska hastalarin yakinlari tarafindan yardimci olunabilir.

ALZHEIMER DERNEGI ve VAKFI

Merkezi Istanbul’da olan Alzheimer Dernegi 1997, Alzheimer Vakfi ise 2000 yilinda kuruldu.

Alzheimer Dernegi ve Vakfinin ana hedefleri:

Alzheimer Dernegi ve Vakfi Alzheimer hastaligi ve demansiyel sendromlar (bunama durumlari) ile ilgilenen saglik personeli, hasta yakinlari ve gönüllüler tarafindan kurulmustur; hastalik bilincinin gelistirilmesi, hastaligin toplumda taninmasinin saglanmasi, hastalarin ve yakinlarinin desteklenmesi, kendi kendilerine yardim için zemin hazirlanmasi, daha iyi bilgilenme ve bakim saglanmasi, bu konudaki bilimsel çalismalarin arttirilmasi ve desteklenmesi amacini güderler. Bu amaçla toplumsal bilinci gelistirici, hasta yakinlarinin ve ilgili saglik personelinin egitimini saglayici, hastalarin yakinlarinin yasam kalitesini yükseltici, hastalara bakim olanaklarini iyilestirici, mevcut bilimsel verileri gelistirici çalismalari, ulusal ve uluslar arasi kurumlarla isbirligi içinde yürütürler.

Bu konuda daha çok bilgi sahibi olmak, katki saglamak, üye olmak isterseniz lütfen ilisikteki telefon veya internet adresinden bizimle iliski kurunuz.

3 YORUMLAR

  1. sadece alkislanmak için yazi yazmak degil tam tersine tacko gibi genç arkadaslarin kendilerinden çok uzak olmasina ragmen emek ve zaman harcayip kendisi için degil sadece baskalarinin yararina hiç bir sey beklemeden bu tür arastirarak yazilar yazmalari inanin alkislanacak bir davranis.
    çünki bu tür yazilar kendi egosu için degil arastirma tembelligi içinde olan bizim gibi insanlarin önüne hazir yemek koymak gibi bir sey. bravo tacko seni emegin için kutlarim.

  2. aslinda hastaliklarla ilgili çok arastirmam yoktur ve yillardir hiç bi hastaligi kafama takmam ben hasta olmam der geçerim oldugumdada hastayim demem… bu benim arastirmam yada emegim degil… sadece benim için degerli birisinin benden ricasini aktardim okadar… dedigin gibi benden çoook çoook çoook uzak bu konular…

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here