Alzheimer Hastaligi

2
169

 

ALZHEIMER HASTALIGI

 

Alzheimer Hastaligi’ni tamamen iyilestiren bir tedavi yoktur. Bununla beraber bazi kisilerde hastalik belirtilerini geçici olarak, kismen düzelten veya yavaslatan ilaçlar mevcuttur. “Asetilkolin Esteraz Inhibitörleri” denen Donepezil, Rivastigmine ve Galantamine gibi ilaçlarla, bunlardan tamamen farkli yoldan etkili olan Memantine, Alzheimer Hastaligi’nin tedavisinde kullanilir.

 

BU ILAÇLAR NASIL ETKI EDER?

 

Yapilan arastirmalarda Alzheimer’li hastalarin beyinlerinde, sinirler arasi iletisimi saglayan, dikkat, hatirlama ve ögrenmede önemli rolü olan “asetilkolin” adli maddenin azaldigi saptanmistir. Asetilkolin esteraz inhibitörleri Donepezil (Türkiye’de ilaç ismi: aricept, Dozyl, Doenza, Arypez), Rivastigmine (Exelon) ve Galantamine (Reminyl), beyindeki asetolkin’in parçalanmasini önler, bu sekilde bu maddenin miktarini çogaltarak Alzheimer Hastaligi’nin belirtilerini geçici olarak düzeltir.

 

Memantine ise (Türkiye’de ilaç ismi: Ebixa, Demax, Alzant, Memorix) astilkolinesteraz inhibitörü ilaçlardan ayri bir grupta olup etki mekanizmasi daha karmasiktir. Memantine, hücreler arasi haberlesmede kullanilan ve Alzheimer hastaliginda salinimi arttigi düsünülen glutamat adli maddenin beyinde daha dengeli kullanimini saglar.

 

Donepezil, Rivastigmine ve Galantamine hafif ve orta evre Alzheimer Hastaligi’nda kullanilir. Ilaçlar bütün hastalarda etkili olmayabilir ve belirtilerde sadece geçici olarak, kismi düzelme saglayabilir. Üstelik bu ilaçlarin hastaligin ileri evrelerindeki etkileri daha az arastirilmistir.

 

Memantine orta-agir evre Alzheimer Hastalarinda belirtilerin ilerlemesini geçici olarak yavaslatabilir veya kismen düzeltebilir.

 

BU ILAÇLARIN FAYADALARI NELERDIR?

 

Bu ilaçlarin olasi faydalarini baslangiçta tahmin etmek güçtür. Bazi hastalar belirgin düzelir, bazilari ayni kalir, bazilari da kötülesmeye devam eder. Arastirmalar kolinesteraz inhibitörü ilaç alanlarin yaklasik %50 sinde kismi fayda sagladigini göstermistir.

 

Ilaçlar; dikkat, iletisim, hafiza bozuklugu, ilgisizlik, gerginlik, hayal ve saçma düsünceler gibi belirtilerde kismi düzelme saglayabilirler.

 

Eger hastada uygun dozlara çikilmasina ragmen ilk alti ay içinde olumlu bir etki gözlenmezse (kismi düzelmeler ya da ilerlemenin yavaslamasi), ilaç aliminin durdurulmasi düsünülebilir. Ancak durdurma karari mutlaka doktorla birlikte alinmali, ilaç kesildikten sonra da hasta olasi bir kötülesme açisindan izlenmelidir. Böyle durumlarda doktor ilaci degistirip baska bir ilaç deneyebilir.

 

BU ILAÇLARIN YAN ETKILERI NELERDIR?

 

Ilaçlari kullanan her hastada ayni yan etkiler ortaya çikmayabilir. Asetilkolinesteraz inhibitörleri (Donepezil, Rivastigmine ve Galantamine)’nin aliminda ortaya çikabilen yan etkiler bulanti, kusma, ishal, mide kramplari, bas agrisi, bas dönmesi hissi, yorgunluk, uykusuzluk ve istah kaybidir.

 

Memantine’in yan etkileri halüsinasyon (hayal görme gibi), konfuzyon (kafa karisikligi), bas dönmesi hissi, bas agrisi ve yorgunluktur. Memantine agir böbrek hastaligi olanlara tavsiye edilmez. Epilepsi (sara hastaligi) ve kalp problemi olanlarda dikkatli olunmasi önerilir.

 

Yan etki ortaya çiktiginda doktora danisilmalidir. Bu ilaçlardan hiçbiri bagimlilik yapmaz.

 

ILAÇ ALIMI

 

Bu ilaçlar bu konuda uzman olan doktorlar tarafindan reçete edilmelidir. Hekimin hastanin ilaçlari düzenli alacagi hakkinda emin olmasi gerekir. Kullanim miktarlari degiskendir. Genellikle düsük dozla baslanir ve en etkili ve yüksek doza yavas yavas çikilir. Genelde hastanin tolere edebilecegi en etkili doza kadar çikmak gerekir.

 

DONEPEZIL (Aricept, Dozyl, Doenza, Arypez): Günde bir defada, tercihan sabahlari alinir. 5 mg ve 10 mg.lik tabletleri vardir. 5mg.lik tabletle baslanir, iyi tolere edilirse 4 -6 hafta içinde 10 mg. tablete çikilir.

 

RIVASTIGMINE (Exelon): Tablet ve solusyon (sivi) formlari vardir. 1.5 mg. günde iki doz olarak baslanir ve bir aylik aralarla hastanin tolere ettigi doza (günde en fazla 2x6mg) toplam 12mg.’a kadar çikilir.

 

GALANTAMINE (Reminyl): Daha önceki formülasyonunda günde iki doz alinmasi gerektirirken, simdi günde tek doz, uzun etkili formu vardir. Günde 8 mg ile baslanir ve ayda bir artirilarak, tolere edilirse günde 24 mg’a kadar çikilir.

 

MEMANTINE (Ebixa, Demax, Alzant, Memorix): 10 mg. tabletleri ve 10 mg/g agizdan damla formu vardir. Günde 5mg ile baslanir ve haftada 5mg. doz artimi ile dördüncü haftadan sonra, günde iki doz seklinde alinmak üzere toplam günde 20 mg. doza ulasilir.

 

Bu ilaçlarin tok karnina alinmasi tavsiye edilir. Ayni gün eger bir doz atlanirsa kisi hatirladigi anda ilacini içmelidir. Sayet ertesi gün hatirlarsa 2 doz birden içilmemeli, günlük doz semasi uygulanmaktadir.

 

ILAÇLARIN DIGER DEMANS (BUNAMA) TIPLERINDE DE ETKILI MIDIR?

 

ILAÇ KOMBINASYONU

ABD’de yapilan bir çalismada Donepezil ile Memantine’in birlikte verilmesinin tek basina Donepezil’den daha etkili oldugu gözlenmistir. Doktor uygun gördügü takdirde de memantine diger üç ilaçtan biriyle birlikte verilebilir.

 

TEDAVI NE KADAR SÜRMELIDIR

Yapilan açik çalismalarda kolinesteraz inhibitörlerinin 5 yila kadar belirli ölçüde etkinliklerini sürdürebilecekleri ileri sürülmüstür. Tedavi genelde bir tedavi beklentisi kalmayincaya kadar sürdürülür. Yukarida bahsedildigi gibi ilaç kesme karari mutlaka hekimle beraber alinmalidir.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here