Amadeo Preziosi-Istanbul Asigi Bir Italyan ve Oryantalizm

1
100

preziosiBir bahar aksami rastladim size

Sevinçli bir telas içindeydiniz

Derinden bakinca gözlerinize,

Neden basinizi öne egdiniz?

Evet, efendim bu misralari mirildaniyordum, dizeleri aynen uygular vaziyette. Lakin ben bu dizeleri bir ahu için degil; bir renklidergi.com konusu için mirildaniyormusum da haberim yokmus.

Istiklal’de etrafa baka baka, sifatlari süze süze ilerlerken karsilastim kendisi ile. Her daim ugradigim, ugramaya çalistigim Yapi Kredi Kültür Merkezi vitrininde göz göze geliverdik. Ilk önceleri ismi itibari ile Polonya menseli oldugunu düsündügüm sanatçi hakkinda ilk intibamin yanlis oldugunu yaptigim küçük arastirma sayesinde ögrendim. Uzun zamandir da bu ögrendiklerimi sizlerle paylasma gayreti içerisindeydim.
Nasip bugüneymis 🙂
Hagiadur - from Erzerum, 1856 by Amadeo Preziosi
Saygideger okuyucum, öncelikle konuyu açiklama geciktigim için kusura kalmayin. Lakin renklidergi.com yapi itibari ile ne bir ansiklopedi, ne de bir sözlük. Özgün cümlelerle bezeli, ilgili konulara iliskin kisisel menkibeler kümesi o kadar. Bu sebeple daha kisisel yaklasiliyor konu açiklamalarinda kurulan cümlelere, takdir edeceginiz üzere…

         “Nerede kalmistik?”

“Ah evet” Polonyali sandigim üstat öncelikle Italyan, bunu unutmayalim lütfen. Ah pardon, hazretin ismi Amadeo Preziosi. Ünlü bir oryantalist ressam kendisi… Burada hemen bir kisa açiklama yapma geregi duyuyorum. Oryantalizm, Dogu Bilimi, Sarkiyatçilik anlamina geliyor. Bugün itibari ile Ortadogu ile adlandirilan bölge Bati’ya göre dogu! Addedilerek, bölgeye ait tüm kültür, dil ve halklarin incelendigi arastirmaya deniyor Oryantalizm… Burada bir nokta daha var belirtmem gereken. Gördügüm kadari ile söz konusu sanat bile olsa ya siyasete ya da ideolojilere çok rahatlikla yataklik edebiliyor. Çünkü o döneme ait çogu oryantalist eser de bir asagilama, ucuz gösterme, basitlestirme çabasi görülüyor.

Iste tam burada Amadeo Preziosi’nin digerlerinden ayrildigi farklilik su yüzüne çikiveriyor. O döneme ait birçok ressama nazaran Preziosi gördüklerini oldugu gibi aktariyor ve yine digerlerinin aksine gelip yerlestigi Istanbul’da ömrünün sonuna kadar yasiyor.

Öncelikle gelin hayatina kisa bir bakis atalim. Dedeleri korsan olan Preziosi, Malta dogumlu. Babasi tarafindan hukuk okusun diye okula gönderilen Preziosi, burada Giuseppe Hyzler’den resim dersleri alir. Akabinde zaman içinde oryantalizmin büyüsüne kapilanlardan olur ve 1–2 seneligine kalmaya ve resmetmeye Istanbul’a gelir.

Yukarida bahsettigim gibi, 1–2 seneligine gelen Preziosi kendisini o kadar bizden sayar ki

ömrünü burada tamamlar. Hatta ve hatta 1867 yilinda Paris’te düzenlenen sergiye Osmanli-Türk ressami olarak katilir. 1882 yilinda av dönüsü sonrasinda bir kaza sonucu kendisini agir biçimde yaralar ve ayni gün içinde vefat eder. Yesilköy’deki evinin bahçesine gömülür.

Sn. Ilber Ortayli Hocam kendisi hakkinda çok güzel yorumda bulunmus.

“Kim ne derse desin, tarihçiler açisindan bu resimler o dönemin fotografçilarinin çekimlerinden çok daha degerli çünkü hiçbir fotografçi o resimlerdeki ruh halini yansitamaz.
Nitekim Preziosinin resmettigi dükkânda oturup eskiciyle pazarlik eden esnafin yüzündeki tevazuuyla karisik kendini begenmislik, kusagina sokulu divitle gösterdigi okuryazarlik fotografla degil, ancak firçayla verilebilir. Hiç kimse Istanbul esnafini, çarsida gezinen halki ve gururla at üstünde dikilen süvariyi bu kadar iyi tasvir edemez.”

Gerçekten de asagida göreceginiz üzere çok güzel resmetmis Preziosi. Çizimlerindeki detaylar hayret ve bir o kadar da merak uyandirici. Tarihimiz sadece padisahlardan ve savaslardan ibaret ögretildigi üzere, bu tarz o dönemlere ait görsel eserlere ulasmak gerçekten de hayranlik uyandirici… En azindan sahsim adima… Naçizane, bun uda sizlerle paylasmak istedim.

Simdi de sizleri Amadeo Preziosi gözü ile o döneme ait bir kisa seyir ile bas basa birakiyorum. Kiyafetlerdeki çesit ve detay, ortamlardaki dogallik gerçekten de göz kamastirici!Dervish-from-Bosnia-GicleAlbanians, Mercenaries in the Ottoman Army

 

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here