Antidepresan Olarak Ask, Bas Kast – Nasil Ve Neden Asik Oluruz? Bölüm 1

0
73

Londrada 90li yillarin sonudur. Beyinle ilgili arastirmalar yapan Andreas BARTELS ve Semir ZEKI, e-posta yoluyla Ingilterenin baskenti ve civarinda yasayan ve kendini truly madly and deeply (gerçekten, çilginca ve derin) bir sekilde asik hisseden kisilerin kendilerine basvurmalarini isterler. Yetmis kisi yanit verir ki bunlarin dörtte üçü kadindir.

Bu iki bilim insani, e-posta yollayan erkek ve kadinlari University College Londonun Bilissel Nöroloji bölümüne davet eder. Onlarin tutku dolu duygularini incelemek için adaylardan iliskilerini anlatmalarini isterler. hepsiyle teker teker görüsür ve içlerinden belli konularda öne çikan (tutkulari tavan yapmis, delice asik olanlardan) on bir kadin ve alti erkegi seçerler.

Denekler, daha önce yapilan arastirmalarda çok sayida asik kiside denenmis olan psikolojik ask anketinde en yüksek degerlere ulasirlar.

Bilim insanlarinin deneklerin tenlerinin elektrik direncini test ettikleri “yalan makinesi” de bu sonucu dogrular. Heyecanlandigimizda terleriz, bunun sonucu sudur: Cildimiz elektrik akimini daha iyi iletir.  Bu tepkiyi bilinçsizce veririz, irademizin bunda bir etkisi yoktur. Bu nedenle bir yalan makinesi sadece nabiz atislariyla nefes alis hizini degil, cildin iletkenligini de saptar. Ve ölçümler sunu ortaya koyar : Asik olduklari kisilerin fotograflarinin gösterilmesi bile, bu insanlarda kisa süreli bir ter bosalmasina neden olur.

Denekler makineye bagli bir halde sevgilerinin fotograflarina bakarken arastirmacilarda onlari nükleer tomografiye baglayip beyin aktivitelerini kaydederler. Sonuç: 
Asik insanlar sanki kisa bir süre önce kokain almis gibidirler. (ay burda gülesim geldi, kih kih kih…) Mutluluga neden olan beyin bölümlerinin fonksiyonu artmaya baslar.  Keyifsizlige neden olan beyin bölümleriyse, örnegin sag yarimküre devre disi kalir.

Tip dilinde “prefrontal korteks” diye adlandirilan ön beyin alnin hemen arkasinda yer alir ve bir bilardo topu büyüklügündedir. Depresif hastalarda sag prefrontal korteks çogu zaman oldukça aktiftir. (neden delisey oldugum çikti ortaya) Depresyonda uygulanan yeni tedavi yöntemlerinden biri de kafatasina yapilan güçlü manyetik uyarimlarla kontrolden çikan bu bölgenin aktivitesinin durdurulmasidir. Asiri hareketlilik (sazan olma durumlari sanirim) azalir, ruh hali düzelmeye baslar. (Aman, insallah!) bu su anlama gelir: Sevdiginin fotografini görmek insanda adeta anidepresanlarin yarattigi etkiyi yaratir!

Sadece sag ön beyin degil, bademsi çekirdegin bir bölümü de sevgiliyi gördügünde çalismasini aksatir. Tip dilinde “amigdala” olarak bilinen bademsi çekirdek beynin içinde, derinlerinde yer alan badem biçimi ve büyüklügünde bir yapidir. Iki tanedir, biri beynin sol, biri de sag yarimküresinde yer alir. Bu yapi beynin korku ve saldirganlik merkezi olarak da adlandirilir. Korktugumuz ve öfkelendigimizde bu alan harekete geçer. Amigdalanin aktivitesi azaldiginda, deneklerde sevgililerini görür görmez ortaya çikan durumdaki gibi korku ve öfke kaybolur.       

Arastirmacilar askla ilgili bu sonuca varmislardir: Ask sadece mutlu etmekle kalmayip insanin daha cesur daha sakin ve yumusak olmasini da saglar.

Bas KAST

Kalemsörün notu: Hmm, meger ask ne cici bir seymis 🙂

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here