Kusaklar ve Tanimlari – Kusaklar Farki

3
92
Baby Boomerlar, X, Y ve Z Kusagi, dogduklari yillara göre ayrilan 4 grup. En yaslilari 63, en gençleri 9 yasinda. Her birinin karakteri, beklentileri, yasama amaci, içinde bulunduklari kosullar, is yapis sekilleri farkli. Baby Boomerlar tek bir yerde uzun süre çalisirken, Y Kusagi için 10 kereden fazla is degistirmeleri öngörülüyor. Henüz is hayatina atilamayan Z Kusagi için ise çalisma zamani geldiginde karar vermelerini gerektiren her sey sistemler tarafindan yapilacak, yapay zeka tarafinda karar veriliyor olacak. 
Baby Boomer Kusagi (1946-1964)

En yaslisi 63, en genci 45 yas civarinda. Bunlara “Sandviç Kusagi” da deniyor, çünkü ayni evde önce çocuklarina, sonra yaslanan ana-babalarina baktilar. Dünyanin insan haklari hareketlerini, radyonun altin çagini, Türkiyenin ise ihtilali ve çok partili döneme geçis sancilarini yasadigi yillar. Sadakat duygulari yüksekti, kanaatkarlardi; ayni yerde uzun süre çalistilar. Teknoloji kimine yakin kimine uzak oldu, çok benimse(ye)mediler.
Aslinda babalari gibi otoriteye saygililardi. Içlerinden en idealistleri toplumsal haksizliklara isyan edip 68 gençlik hareketlerinin kahramani olurken, büyük çogunluk hayattan beklediklerini elde ettigini düsünerek tatmin ve mutlu oldu. Ikinci Dünya Savasindan hemen sonraki “nüfus patlamasi” yillarinda dogan bu 1 milyar bebege “Baby Boomers” deniyor. Bu kalabalik bebek nüfusu büyüdükçe, ihtiyaçlarina göre çesitli sektörler de her on yilda bir müthis büyüme gösterdi. 1960li yillar televizyon yillari; 70ler fast food; 80ler – bebekler evlenme çagina geldigi için – gayrimenkul yillari; 90lar, artik sira yasam kalitesini yükseltmeye geldigi için, mikrodalga gibi elektronik ev aletleri ve ardindan, iletisim patlamasiyla internet ve cep telefonu yillari oldu. 2000lerde artik yaslari 50yi geçmisti, ceplerinde paralari vardi, ömrün uzadigini biliyorlardi, “iyi yaslanmak” hatta mümkünse yaslanmamak için saglik ve güzellik-bakim sektörlerini de patlattilar. Savas sonrasinin yokluklarini, sikintilarini unutmadilar, zenginlesmenin tadini aldilar.
Ise bakislari: Çalismak için yasamak!
Z Kusagi (2000-2021)
“Internet kusagi” da denen bu ufakliklarin en büyügü daha 9 yasinda. Bunlar tam teknoloji çagi çocuklari. Tasinabilen, hep yanlarinda olan küçük aygitlari, bilgisayar, MP3 çalar, i-Podlari, cep telefonlari, DVD oynaticilari ayrilmaz parçalari. Onlar, ev ödevi yapamadiklarinda “elektrikler kesildi, ondan yapamadim” degil; “internet baglantim kopuktu” diyen kusak. Yeni teknolojik olanaklarla iletisim ve ulasim kolayliklari ile hep bir aradalar. Uzakta olsalar bile ufak cihazlariyla her an sözel, hatta görsel iletisim kurarak, birbirlerine baglanabiliyorlar. Onlar, önceki kusaklardan farkli olarak, network gençleri; çesitli aglarin üyeleri oluyorlar. Uzaktan da iliski kurabildikleri için, fiziksel olarak tek baslarina, yalniz yasiyorlar ve yasayacaklar. Ayni anda birden fazla konuyla ilgilenebilme becerileri gelisiyor. Insanlik tarihinin, el, göz, kulak vb gibi motor beceri senkronizasyonu en yüksek nesli. Ancak bu avantajlar, dikkat ve konsantrasyon zorluklariyla dezavantaja da dönüsebiliyor. Olanak fazlaligi, eglenceyi erteleme güçlügü, yasamalarina neden oluyor. Bu da onlarin basariya giderken önlerine çikan en önemli engel haline geliyor. Geleneksel egitim yöntemleri, bu yeni kusaga uygun görünmüyor. Yaraticiliga izin veren aktivitelerden hoslaniyorlar. Edilgenligi kabul etmiyorlar. Uzun dönemli hafizalari, ezberden çok oyun, hikayelestirme ve hayallerle etkin hale gelebiliyor. Sonuç odaklilar. Sorgusuz yasayacaklar çünkü, is yasamina atildiklarinda karar vermelerini gerektiren her sey sistemler tarafindan yapiliyor, yapay zeka tarafinda karar veriliyor olacak. Çok diplomali, uzman ve bulusçu olacaklar. Yasamlarinda otorite kavraminin önemi kalmayacak. Tatminsiz, kararsiz ve dogustan tüketiciler.
Ise bakislari: Daha durun bakalim!
Y Kusagi (1980-1999) 
En yaslisi 29, en genci 10 yasinda. Sadakat duygulari az. Teknoloji hayatlarinda pek çok seyin simgesi. Narsist, bireyci ve girisimciler. Çalismaktan hoslanmiyor, eglenceyi, kazanmayi çok seviyorlar. Otoriteye saldirgan davraniyorlar, tatminsizler, istekleri çok. Beklentileri yüksek ama bedelini ödemek istemiyorlar. Hizli tüketiyorlar. Türkiyede yag kuyruklarini, benzin sikintisini yasamadiklari için “her sey her zaman böyleydi ve böyle olacak” saniyorlar. Es zamanli olarak birkaç isi birden yapabilirler. Kariyer yasamlari boyunca 10 kereden fazla is degistirecekleri öngörülüyor. Kitlesel olani degil, kisiye özel olani seviyorlar. Türkiyede yasayan 71.517.100 kisinin yüzde 25i bu kusaktan. Iyi yönetildiginde ve ilham (gaz!) verildiginde, Y Kusagi çalisanlar çok zengin bir yetenek kaynagi olurlar. “Sahicilige” çok önem veren Ylere hayali ürünlerle, hayali projelerle, hayali kahramanlarla ulasmak zor. Çok önemli bir diger faktör ise “akran onayi”. Sira arkadasinin, mesai arkadasinin, internetteki oyun arkadasinin önermedigi ve onaylamadigi bir ürün ile Ynin bulusmasi çok zor. Standart olani sevmez, kendine özel olani ve üstelik “hemen-simdi” ister, öyle -cek, -caklarla isi olmaz. Ynin dikkatini çekmek istiyorsaniz, mesajinizi, markanizi, iletisiminizi sadelestirmeniz gerekir. Girisimcilik en önemli özelliklerindendir, özgüvenleri biraz abartilidir. Is hayatina atilirken CEO yahut patron olmayi hesaplarlar. Bu arada, daha okurken isini kuranlara da rastlamak mümkün.
Ise bakislari: Is ve yasam dengesi! 
X Kusagi (1965-1979)
Dünyanin petrol krizini, Türkiyenin ise sag-sol çatismalarini yasadigi yillar. En yaslisi 44, en genci 30 yasinda. Dünyaya gözlerini, merdaneli çamasir makinesi, transistorlu radyo, bantli teyp ve pikapla açtilar. Sadakat duygulari duruma göre degisir, daha iyi kariyer imkanlari ararlar, çogu (teknolojik devrime denk geldiklerinden) teknolojiyi kerhen, zorunluluktan kullanmaya basladilar. (Abilerinin ablalarinin aksine a-politik hale getirildiler ama yine de) Toplumsal sorunlara duyarlilar, is motivasyonlari yüksek, otoriteye saygili ve kanaatkarlar. Kadinlar is gücüne katilmaya basladi. Daha (iyi yasamak için, daha) az çocuk sahibi oldular. (Özellikle gözlerini Özalli yillarda açanlar) Paraya daha fazla odaklandilar ve bireycilik önem kazandi. Bosanma, HIV, uyusturucu gibi kavramlarla tanistilar.
Ise bakislari: Yasamak için çalismak!
Idealleri pazarlama üretime yanasmiyorlar
Realtanin yaptigi, 87 üniversiteden 19.894 ögrencinin tercihleriyle belirlenen Türkiyenin En Gözde Sirketleri 2009 arastirmasina göre ögrencilerin en çok çalismak istedikleri departmanlar sirasiyla: Pazarlama, Mali Isler, AR-GE, Ithalat/Ihracat, Insan Kaynaklari, Bilgi Teknolojileri, Satis, Halkla Iliskiler, Egitim, Üretim. Y Kusagi Danismani Evrim Kurana göre, Y Kusaginin Xten en önemli farklari söyle: Pek çok Ynin kahramani anne-babalari. Y, çok daha is degistirmeye meyilli. Y, daha egitimli ve teknolojik bilgi itibariyle daha yetkin.”Y Kusagi yetenek havuzunu zenginlestirmek için geleneksel kaynaklardan verim alamayiz” diyen Kuran, onlarla bulusmak için üniversite kampuslarinda ve sosyal medyada daha çok vakit geçirilmeli diyor. Kuran, Y Kusagi yetenek havuzunu genisletmek için çalisan tavsiyesinin çok önemli oldugunu söylüyor. Çünkü tavsiye programlari sayesinde firmalar daha kalifiye adaylara, daha az maliyetle ulasabiliyor. Y için akran onayinin ne denli önemli oldugu düsünülürse, bu etki daha da iyi anlasiliyor. Y ile birlikte is yerinde mantalite de degisiyor. Özellikle de Baby Boomer kusaktan kalan “Bu isten niye ayrilayim ki?” sorusunun yerini “Bu iste niye kalayim ki?” sorusu aliyor. Baby Boomerlar için is degistirmek bir risktir. Xler için is degistirmek gereklidir. Yler için ise is degistirmek yasamin bir parçasidir.
Yyi iste tutabilmek için
Evrim Kuran, Y Kusagini iste tutabilmek için su yollarin izlenmesi gerektigini söylüyor:
Strateji 1: Bilgi paylasimi ve ögrenmeyi kurum kültürünün parçasi yapmak.
Strateji 2: Ebeveynleri isgücü stratejisinin parçasi yapmak.
Strateji 3: Esnek ve eglenceli bir çalisma ortami yaratmak.
Strateji 4: Iste geçirilen zaman yerine ise odaklanmak. Best Buy Genel Müdürü John Thompson, su cümlesiyle esas odaklanilmasi gerekeni çok iyi özetliyor: “Meger yillardir yanlis birime odaklaniyormusum. Insanlarin burada olup olmadigina bakiyordum. Halbuki ne sonuç yarattiklarina bakmaliydim.”
Strateji 5: Genel yapi ve sinirlari saglamak. Yler, Amerikayi yeniden kesfetmek istemiyorlar. Tembellikten degil; zaman kaybetmeyi sevmeyen bir kusak olduklarindan.
Strateji 6: Ilk amirleri ile iliskilerinin en önemli motivatör oldugunu anlamak. Y Kusaginin isten ayrilmasinin ya da isi sevmesinin en önemli sebeplerinden biri rapor ettikleri kisi ile iliskilerinin kalitesi.
Strateji 7: Baby Boomer ve Xlerin mentorlugundan faydalanmak. Sirketlere mentoruk ve koçluk ayrimini ciddiye almalari, sirket içi kaynaklari mentorlukta kullanmalari, koçlukta ise objektivite saglanmasinin önemi sebebiyle dis kaynaga yönelmeleri önerilebilir.
Strateji 8: Kisisellestirilmis motivatörler kullanmak. Kitlesel, yani herkese seslenen degil, kisiye özel ödüllendirme ve takdirleri daha çok tercih ederler. Isimlerine hitaben bir tesekkür karti, maddi açidan daha degerli bir ödülden anlamli olabilir.
Strateji 9: Y Okuryazari olmak. Onlarin dilini anlamak ve konusmak için çaba sarfetmek mutlaka karsiligini verecektir.
Znin saglikli büyümesi için
Danisman, M-GEN Gelecek Planlama Merkezi Kurucusu Ufuk Tarhan, Z kusaginin saglikli büyümesini istiyorsak, kilit faktör anne ve babalarin teknolojik seviyesinin yükselmesi diyor: “Ebeveynlerin ve özellikle annelerin “Teknoloji Algi-Bilgi ve Kullanim” düzey ve kalitesini hizla yükseltmeleri gerekiyor. Bu nedenle biz (M-GEN) Fütüristler Dernegine bir proje tasarladik: Tekno Kadin.
Tekno Kadin Gelistirme Merkezi (TEKEM) kuracagiz. Milli Egitim Bakanligi ile birlikte birkaç ay içinde sekillendirip, baslatacagiz. Bizzat Bakan Nimet Çubukçu destek veriyor. Projenin amaci, tüm anne ve kadinlari blogger ve sanal alisveris yapar hale getirmek.”
Isyerinde 3 kusak çatisiyor
Ufuk Tarhan, is yerlerindeki en temel sorunlardan birinin kusaklar arasi çatisma oldugunu söylüyor: “Ast-üst çatismasi diye, iliskiler sorunlu diye algilanan pek çok problemin altinda, üç neslin bir arada (BB, X, Y), ortak amaç için, ekip olarak is çikarmaya çalismasi yer aliyor. Özellikle bugünün kurumsal denen is ortamlarinda kusaklar arasi yetisme tarzlari, ortamlari nedeniyle, algi, yöntem, uygulama, iletisim farkliliklarindan kaynaklanan problemler çok yogun yasaniyor.”
Bu kusaklar birbirlerine nasil davraniyor? Bunu anlamak ve analiz etmek için kusaklarin (en genel) temel belirleyicilerine bakmak gerekiyor.
Baby Boomer: Uyumludur, amaç odaklidir, pozitif yaklasim benimser, özgürlükçüdür, dünyayi kendilerininmis gibi benimser, çatismalardan kaçinmacidir, kadin erkek rolünde gelenekçidir ve hizmet odaklidir. Organizasyonun basarisinda bireysel katkilara önem verir, hangi durumlarda bireysel katkilarin daha önemli oldugunu fark eder, kisilerin organizasyona olan katkisini vurgular, çalisana basari firsatlari olusturmaya çalisir. En çok arzu ettikleri; sürekli büyüyen bir kariyer, tek bir iste çok parlak bir basariya ulasmak, büyüme ve gelisme arayisi, takim çalismasi, para, statü, esnek çalisma saatleri. Yansittiklari, grup kararlarina yatkinlik, iskoliklik, is ahlaki, basari odaklilik, aninda ödül beklentisi, geri bildirim görüsmelerine yatkinliktir.
X kusagi: Güvenilir, süpheci, teknolojiye merakli, mücadelecidir. Tasinabilir kariyer, yükselme firsatlari olan islerde ilerlemek, tek baslarina çok iyi çalisirlar, sabirsizdirlar, is odaklidirlar. Otoriteden korkmaz ama uyumludurlar, çok kaliteli sonuç isterler, üretkenlikleri yüksektir, yorgundurlar, zaman yönetimi sorunlari vardir. Disaridan hizmet alirlar, teknik uzmanliga yakindirlar, iç motivasyonlari yüksektir, aninda geri bildirim verirler, is ve özel yasam dengesine saygi gösterirler, görmek de isterler. Çoklu is yürütmeye çalisirlar, yalniz çalismak isterler, onaylama ve onaylanmaya önem verirler, tutarli yönetim politikalari izlemeye çalisirlar, amaçlarini gerçeklestirmek için ofis politikasini, is kosullarini degistirirler.
Y kusagi: Hizla adapte olmaya, degisime ve kendilerini gösterme firsatlarina, yaraticiliga heveslidir. Evrensel bakisa yatkindir. Ayni anda bir çok is ve paralel kariyer, ayni anda bile bir isin pek çok alaninda çalisabilmek, degisik seçeneklere yönlenme, yaratma halleri vardir.
Isleri ile kendilerini ifade etmek, çoklu is yürütmek, her seyi anlamaya çalismak, aktif katilim, sorumluluk almak, yüksek esnek is ortami ve giyim-kusam-prestij unsurlarina düskünlük, ekip çalismasi, her seyi geçici görmek, sürekli ögrenmek, iste eglence ve tutku arayisi, beklentilerini aninda ve simdi gerçeklestirmek egilimi, yetki arzusu, is ve özel yasam arasinda denge kurmak belirgin özellikleridir. Terfi olanaklari ararlar. Kendi uygun buldugu zaman geri bildirim yapar ve almak isterler. Elestiriye tahammülü en az kusaktir.
Yden korkuyorlar
Bunca farkliligi olan üç kusak bir arada, üstelik de yakici rekabet ortaminda daha çok kazanmak odakli bir seyler yapmaya kalkinca, birbirlerine çok da iyi davranmiyorlar, epey çatisma çikiyor haliyle. Tarhan, 25-28-30 yas ortalamalarindaki çogunlugun, 40-45li yaslarindaki is arkadaslarina “sinir oldugunu” söylüyor. “Aralarinda daimi bir gerginlik ve sinir harbi var. Onun üzerindekilere ise dinozor, miadini doldurmus çekip gitmesi gereken ihtiyarlar gibi bakiyorlar. Hatta arkalarindan dalga geçiyorlar. Kisacasi, kusaklar birbiriyle uyum saglamakta büyük güçlük çekiyor. Bunun yarattigi iletisim sorunlari iliski problemlerine ve neticede çok büyük verimsizliklere, isten sogumaya neden oluyor.”
Tarhan iddiasina göre, yeni gelen kusak, öncekileri korkutuyor. BB ve Xler teknolojiyi iyi kullanan Y kusagindan çok korkuyor. “Korkmalilar da” diyen Tarhan, artik iyi seviyede teknoloji algisi, bilgisi, kullanimi olmayan bir çalisanin pek dikis tutturmasi mümkün degil, diyor. “Kendini gelistirip, Ylere teknolojiye yatkinlik açisindan yetisen BB ve X kusagi yönetici çok ama çok az. Pek çok is yerinde BB ve Xler hálá e-postalarini bastirtip, kagittan bakiyor. Ofis programlarini, cihazlarini, scanneri, sunum programlarini kullanabilen çok az BB ve X var. Bu da sabirsiz, hizli Y neslini çileden çikariyor. Bilgi, deneyim seviyesi çok yüksek olsa bile teknoloji kullaniminda böyle geri kalmak BB ve Xlerin kredibilitesini müthis düsüyor.”
 
Yazan : Zeynep Mengi
Kaynak : Kigem, kisisel gelisim merkezi
www.kigem.com

3 YORUMLAR

  1. Hmm kopyala yapistir oldu bu yazi… valla sana hiç yakismadi delisey, hani senin yorumun yazinin içinde???

    aaaa ne bagiriyosun bee alla alla benim kafami kasiçak fakitim mi var? bilmiyomus gibi üstüme geliyosun hih? gitt gitt konusma benle.. tii allah seni nasi bilirse öle yapsin:)

  2. canim benim bu yazinin satir aralarina yorumunu katmaya kalksan en az 2 gününü alir çünki detayli bir yazi böylede güzel bir yazi üzme kendini. deliseyime saglik :).

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here